TwojeCentrum.pl Zdrowie Spastyczność – przyczyny występowania i metody terapii

Spastyczność – przyczyny występowania i metody terapii

Materiał zewnętrzny

Spastyczność – to zaburzenie ruchowe, objawiające się wzmożonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni.
Jest to niezwykle skomplikowane zjawisko fizjologiczne, które w zależności od przyczyny, czasu trwania i rodzaju
schorzenia, może przybierać różne postaci. Zgodnie z definicją patofizjologiczną spastyczność charakteryzuje się
jest wzrostem szybkości w odruchach rozciągania mięśnia oraz przesadnym odruchem ścięgnistym, spowodowanym
nadpobudliwością odruchu miotatycznego (czyli odruchu rozciągania) i jest jednym z elementów syndromu górnego
neuronu ruchowego.

W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że spastyczność to stan nadmiernego napięcia mięśni związany
z ich nieprawidłową reakcją na bodźce. Prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni, a w konsekwencji do
ograniczenia ruchów. Występuje przy różnego rodzaju schorzeniach Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN).

Cechy kliniczne spastyczności obejmują m.in.: niedowład, nadmierną sztywność, klonusy (tj. gwałtowne skurcze
mięśni, np. stopotrząs) oraz zmiany w obrębie samych mięśni – np. ich zanik, zwłóknienie czy przykurcz.

Przyczyny spastyczności

Przyczyną spastyczności może być uszkodzenie części mózgu i rdzenia kręgowego, które są odpowiedzialne
za odruchy warunkowe, przy czym obraz kliniczny schorzenia w mniejszym stopniu zależy od charakteru i przyczyny
uszkodzenia, a w znacznie większym stopniu od jego lokalizacji i rozległości. Spastyczność u dorosłych może
być wywołana przez: udar, pourazowe uszkodzenie mózgu lub rdzenia kręgowego oraz stwardnienie rozsiane.
U dzieci najczęstszą przyczyną jest mózgowe porażenie dziecięce.

Rodzaje spastyczności

Wyróżniamy kilka stopni spastyczności, od postaci łagodnej do silnej, związanej ze sztywnością mięśni
oraz bolesnymi skurczami ze znacznym upośledzeniem funkcji motorycznych. Spastyczność niewielkiego stopnia,
choć z całą pewnością jest przykrą dolegliwością, nie musi powodować większych problemów w codziennym funkcjonowaniu.
Jednak w zdecydowanej większości przypadków, poza dyskomfortem, spastyczność przynosi liczne utrudnienia
w życiu codziennym i powoduje zaburzenia interakcji społecznych. Utrudnienia ruchu i kontroli mięśni sprawiają,
że chory nie możne samodzielnie wykonywać prostych codziennych czynności, związanych np. z higieną osobistą
czy przyjmowaniem pożywienia. Napięcie mięśniowe utrudnia lub uniemożliwia chodzenie a niekiedy nawet siedzenie.
Niejednokrotnie spastyczności towarzyszy ból, który potęguje niemoc osoby dotkniętej schorzeniem.

U osób dorosłych spastyczność dotyczy najczęściej kończyn górnych, lub nieco rzadziej dolnych. Kliniczne objawy
porażenia kończyn górnych to: przykurczony lub wewnętrznie skręcony bark, zgięcie łokcia, nawracanie przedramienia,
zgięcie nadgarstka oraz zgięcie palca tzw. kciuk w dłoni. Spastyczność kończyny dolnej obejmuje: zgięcie biodra,
przywiedzenie uda, zgięcie kolana, wyprostowania kolana, zgięcie podeszwowo – kostkowe, paluch w grzbietowym
ustawieniu (zwany paluchem autostopowicza), stopa końsko – szpotawa.

Szczególnym przykładem tego rodzaju zaburzeń ruchowych jest spastyczność występująca u dzieci. Może być ona
spowodowana, podobnie jak w przypadku dorosłych, uszkodzeniem części mózgu i rdzenia kręgowego. Najczęstszą
przyczyną jest mózgowe porażenie dziecięce (MPD), będące skutkiem powikłań okołoporodowych. Częściej wynika
ono z nieprawidłowości w czasie ciąży niż podczas porodu, niekiedy ma też podłoże genetyczne. Spastyczność
występuje u ok. 70-80% dzieci z porażeniem mózgowym. Objawy kliniczne są analogiczne do występujących u osób
dorosłych i obejmują: sztywność; skurcze mięśni (w tym także skurcze gwałtowne) przykurcze dynamiczne i przetrwałe
a także ból. Ponadto objawem towarzyszącym niekiedy spastyczności u dzieci z MPD jest upośledzenie.

Leczenie spastyczności

Obecnie istnieje kilka możliwości leczenia nadmiernego napięcia mięśniowego, tj: rehabilitacja, farmakologia
ogólna oraz leki stosowane miejscowo (np. toksyna botulinowa czy baklofen) a także zabiegi chirurgiczne,
polegające na selektywnym przecięciu korzeni nerwowych, wydłużeniu ścięgna oraz zabiegi rozluźniające.

Jedną z najpowszechniejszych metod leczenia jest rehabilitacja. W jej ramach możemy zastosować m.in.: fizykoterapię
i terapię zajęciową; protezy, usztywniacze i szyny. Przy zastosowaniu fizykoterapii obserwujemy niejednokrotnie
znaczną poprawę stanu chorego. Pozwala ona na osiągnięcie dużej samodzielności w codziennych aktywnościach,
umożliwiając czynny udział w życiu, z pomocą lub nawet bez pomocy ze strony opiekunów, w zależności od
indywidualnej sytuacji i stanu pacjenta.

Częste zastosowanie ma także leczenie farmakologiczne obejmujące doustne leki antyspastyczne, które jednak
niejednokrotnie niesie ze sobą poważne skutki uboczne, np. w postaci uzależnienia. Środki farmakologiczne ogólne
działają na wszystkie grupy mięśni, także te nie dotknięte schorzeniem, co ma oczywisty niekorzystny wpływ
na organizm chorego, powodując sedację i ogólne osłabienie. Taki rodzaj terapii jest długotrwały, a jego
rezultaty są nieprzewidywalne. Leczenie jest ponadto drogie i wymaga stałego monitorowania pacjenta. Farmakologia
nie przynosi poprawy w przypadku spastyczności górnych kończyn i nie zmniejsza ryzyka zabiegu chirurgicznego.

W ciągu ostatnich lat pojawiła się też nowa metoda leczenia ciężkiej spastyczności – dokanałowe podawanie
rozpuszczalnej formy baklofenu, leku stosowanego dotąd w formie doustnej, eliminujące wiele ze skutków ubocznych.

BOTOX®

Na tle innych metod stosowanych w terapii spastyczności wyróżnia się toksyna botulinowa typu A
(np. BOTOX®). BOTOX® jest lekiem praktycznie pozbawionym działań ubocznych. Podawana do określonych
mięśni wywołuje zmniejszenie ich napięcia w stopniu zależnym od dawki. Zajmuje unikalną pozycję wśród
leków stosowanych w spastyczności. Można ją określić jako lek o działaniu miejscowym i odwracalnym w porównaniu
do ogniskowych, ale nieodwracalnych zabiegów operacyjnych i odwracalnych, ale uogólnionych skutków leków
doustnych działających na wszystkie mięśnie. Korzyści wynikające z leczenia toksyną botulinową typu A można
podzielić na krótkoterminowe i długoterminowe. Te ostatnie odnoszą się szczególnie do terapii dzieci z porażeniem
mózgowym. W tym wypadku zasadniczym celem stosowania BOTOX®-u jest profilaktyka – tj. uniknięcie powstania
utrwalonych przykurczy stawowych. Jako działanie o charakterze czasowym toksynę botulinową stosuje się w celu
poprawy funkcjonalności uszkodzonej kończyny, np. zmiany nieprawidłowego sposobu chodzenia lub chwytliwości
dłoni czy innych zachowań funkcjonalnych. Iniekcje toksyny botulinowej w mięśnie mogą też mieć na celu
uzyskanie poprawy kosmetycznej. W takich przypadkach BOTOX® może pomóc (poprzez zmniejszenie napięcia i możliwość
biernych ruchów) w pielęgnacji ręki, paznokci czy krocza, bądź też zmniejszyć towarzyszący spastyczności
ból i uczucie przykrego napięcia.

Więcej informacji na stronie: www.spastycznosc.com.pl

0 0 votes
Oceń wpis

Zobacz także

Subscribe
Powiadom o
guest
Ze względu na spam wyłączona została możliwość wstawiania linków w komentarzach. Komentarze zawierające odnośniki będą kasowane.
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Używamy cookies w celu personalizacji treści oraz reklam, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie. Przejdź dalej aby wyrazić zgodę na korzystanie z powyższych technologii i na przetwarzanie przez nasz serwis oraz naszych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w celach marketingowych. Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach przeglądarki. Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych oraz lista Partnerów znajdują się w Polityce prywatności strony. Zgoda Polityka prywatności

Polityka prywatności i cookies